İçeriğe geç
17 Kasım, Salı17 Kas —
Dolar — Euro — Gram Altın —
Haberler

Boyabat Şehir Dokusu

4 dk okuma

Tarihi Boyabat Kalesi, ilçe merkezinin batısında, Gökırmak Vadisi’ne hâkim yüksek bir yamaç üzerinde yer almaktadır. Antik Pimosilene bölgesinde bulunan kalenin kesin yapım tarihi henüz belirlenememiştir. Bununla birlikte, çevresinde bulunan tarihi kalıntılar bölgede yerleşimin MÖ 7. yüzyıldan itibaren var olduğunu göstermektedir. Bu bilgiler doğrultusunda kalenin ilk temellerinin Paflagonya döneminde atılmış olabileceği düşünülmektedir. Karadeniz Bölgesi’nin eski dönemlerine ilişkin yazılı kaynakların sınırlı olması, kalenin geçmişi hakkında kesin bilgilere ulaşılmasını güçleştirmektedir. Kalenin bazı burç ve sur duvarlarının alt bölümlerinde Roma ve Bizans dönemlerine ait izlere rastlanırken, genel mimari görünümü Osmanlı döneminin özelliklerini taşımaktadır. Doğu surları çeşitli onarımlarla günümüze kadar ulaşabilmiş, güney, batı ve kuzey surlarında ise önemli tahribatlar meydana gelmiştir. Kale içerisinde eski yapı temellerinin yanı sıra mescit ve depo kalıntıları da görülebilmektedir.

Salar Köyü Tarihi Kaya Mezarları, Boyabat ilçesine bağlı Salar köyünün doğusunda, Gökırmak Ovası’na hâkim yüksek bir kalker kaya üzerinde bulunmaktadır. Antik dönemden günümüze ulaşan bu tarihi yapı, bölgenin geçmişine ışık tutan önemli kültürel miraslardan biridir. Köyün adının kökeni hakkında farklı görüşler bulunmaktadır. “Salar” adının zamanla “saray” kelimesinden türediğine ilişkin bir rivayet bulunmakla birlikte, adın Türk topluluklarından Salarlarla bağlantılı olabileceği de ileri sürülmektedir. Kaya mezarının çevresindeki kaya işlemeleri ve yöre halkı tarafından “Şeytan Basamakları” olarak adlandırılan, insan eliyle oluşturulmuş basamaklı geçit, bölgenin yalnızca mezar alanı olarak kullanılmadığını, geçmişte burada daha geniş bir yerleşimin bulunmuş olabileceğini düşündürmektedir. Mezarın Kimmerler veya Romalılar tarafından yapıldığına ilişkin görüşler bulunsa da en güçlü değerlendirmelerden biri, yapının MÖ 7. yüzyılda Paflagonyalılar döneminde inşa edildiği yönündedir. İşçilik ve mimari özellikleri bakımından Durağan ilçesindeki Terelek Kaya Mezarı ile benzerlik göstermektedir.

Tarihi Beyazıt Camii, Osmanlı döneminde, 1856 yılında inşa edilmiştir. Duvarlarında moloz taş kullanılan yapı, dikdörtgen planlıdır ve tek minaresi bulunmaktadır. Geleneksel Osmanlı cami mimarisinin özelliklerini taşıyan Beyazıt Camii, Boyabat’ın tarihi ve kültürel mirası açısından önem taşımaktadır. Yapı, Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından ikinci derece koruma kapsamında değerlendirilmektedir.

Tarihi Boyabat Evleri, ilçenin kültürel kimliğini yansıtan en önemli mimari miraslar arasında yer almaktadır. Geleneksel Türk evi mimarisi ile Osmanlı döneminin mimari özelliklerini bir arada taşıyan bu yapılar, bölgenin coğrafi koşullarına uygun tasarımları ve geleneksel inşa teknikleriyle dikkat çekmektedir. Evlerde ahşap malzeme yoğun olarak kullanılmış, çok sayıda pencereyle aydınlık ve ferah yaşam alanları oluşturulmuştur. Geleneksel Boyabat evlerinin büyük bölümü, zemin katın üzerinde iki kat daha bulunan üç katlı yapılardan oluşmaktadır. Karma yapı tekniğiyle inşa edilen evlerin zemin katlarında ahşap hatıllarla güçlendirilmiş taş duvarlar ve yığma sistem kullanılırken, üst katlarda ahşap taşıyıcı sistem ile kâgir dolgulu veya dolgusuz yapı tekniği tercih edilmiştir. Bu evler özellikle ilçe merkezinde ve merkeze yakın köylerde yoğunlaşmaktadır. Boyabat’ın geleneksel konut dokusu, ilçenin geçmişten günümüze taşıdığı mimari birikimin önemli bir göstergesidir. İlçe merkezinde yaklaşık 260 geleneksel Osmanlı-Türk evi bulunduğu belirtilmektedir. Bu yapıların korunması amacıyla Kültür Bakanlığı tarafından 1979 ve 1987 yıllarında tespit ve tescil çalışmaları yapılmış, kentsel sit sınırları belirlenmiştir. Ayrıca 1996 yılında Boyabat için koruma amaçlı imar planı hazırlanarak yürürlüğe girmiştir.